{"id":24,"date":"2024-11-04T19:25:19","date_gmt":"2024-11-04T19:25:19","guid":{"rendered":"https:\/\/archiversum.kobo.org.pl\/?page_id=24"},"modified":"2025-01-25T20:14:16","modified_gmt":"2025-01-25T20:14:16","slug":"architektura","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/archiverse.kobo.org.pl\/index.php\/architektura\/","title":{"rendered":"Wizualizacja architektury"},"content":{"rendered":"\n
\n
\n
\n
\n

Architektura sprowadzona do zdj\u0119cia lub ilustracji nie mo\u017ce by\u0107 w pe\u0142ni do\u015bwiadczona, gdy\u017c obcowanie z ni\u0105 ma zawsze charakter wielozmys\u0142owy. Kiedy jeste\u015bmy w obiekcie architektonicznym oceniamy mi\u0119dzy innymi jego skal\u0119, ukszta\u0142towanie przestrzeni, o\u015bwietlenie, materia\u0142y, z kt\u00f3rych jest wykonany. VR przybli\u017ca nas do realnego do\u015bwiadczenia w przestrzeni architektonicznej w spos\u00f3b immersyjny. Mo\u017cemy si\u0119 znale\u017a\u0107 wewn\u0105trz budynk\u00f3w, kt\u00f3re nie przetrwa\u0142y lub zachowa\u0142y si\u0119 w formie szcz\u0105tkowej, zosta\u0142y w znacznym stopniu przekszta\u0142cone lub przebudowane, pozosta\u0142y w formie projektu i nigdy ich nie zbudowano lub jeszcze nie zosta\u0142y zbudowane.<\/p>\n\n\n\n

Zar\u00f3wno sam proces projektowania obiekt\u00f3w architektonicznych, jak i ich prezentowania (na przyk\u0142ad ich inwestorom, przysz\u0142ym u\u017cytkownikom, opinii publicznej) opiera si\u0119 najcz\u0119\u015bciej na dw\u00f3ch formach reprezentacji – rysunku architektonicznym i modelu w formie makiety architektonicznej.\u00a0 Rysunki architektoniczne jeszcze do niedawna by\u0142y kojarzone z prac\u0105 przy desce kre\u015blarskiej.W czasach wsp\u00f3\u0142czesnych projektowanie zosta\u0142o przeniesione do zaawansowanych program\u00f3w komputerowych pozwalaj\u0105cych na tworzenie tr\u00f3jwymiarowych modeli, kt\u00f3re mo\u017cna dowolnie obraca\u0107 i ogl\u0105da\u0107 z ka\u017cdej strony. Programy te wyposa\u017cone w r\u00f3\u017cnego rodzaju automatyzacje, coraz cz\u0119\u015bciej oparte o mo\u017cliwo\u015bci algorytm\u00f3w ucz\u0105cych si\u0119 i sztucznej inteligencji, pozwalaj\u0105 nie tylko na zastosowanie tekstur, kt\u00f3re trudno odr\u00f3\u017cni\u0107 od naturalnych materia\u0142\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c testowanie projekt\u00f3w na przyk\u0142ad przy r\u00f3\u017cnych formach o\u015bwietlenia. Cyfrowy model pozwala r\u00f3wnie\u017c na generowanie dowolnej liczby widok\u00f3w, przekroj\u00f3w, animacji. Bardziej z\u0142o\u017cone systemy oprogramowania typu BIM (Building Information Modeling) pozwalaj\u0105 na kompleksowe zarz\u0105dzanie wszelkimi danymi niezb\u0119dnymi do powstania budynku, ca\u0142o\u015bciowo wspieraj\u0105 proces od wczesnego etapu projektowania do budowy fizycznego obiektu. Pozwalaj\u0105 na modelowanie informacji o budynku, cyfrowy zapis jego fizycznych i funkcjonalnych w\u0142a\u015bciwo\u015bci, umo\u017cliwiaj\u0105 tworzenie szczeg\u00f3\u0142owych reprezentacji cyfrowych.<\/p>\n\n\n\n

Jednak nadal, podobnie jak rysunek perspektywiczny, cyfrowy projekt pozostaje najcz\u0119\u015bciej jedynie reprezentacj\u0105 tr\u00f3jwymiarowej formy, a do jego odbioru wykorzystujemy p\u0142aski ekran komputera lub materia\u0142y drukowane. Taka forma prezentacji wi\u0105\u017ce si\u0119 z niebezpiecze\u0144stwem niezamierzonego lub intencjonalnego zafa\u0142szowywania rzeczywisto\u015bci. Decyzje dotycz\u0105ce wykorzystania konkretnych kadr\u00f3w, o\u015bwietlenia, czy nasycenia barw niew\u0105tpliwie wp\u0142ywaj\u0105 na spos\u00f3b postrzegania przez odbiorc\u0119. Dotyczy to nie tylko samych projekt\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c gotowych budynk\u00f3w. Nie bez powod\u00f3w w swojej najnowszej ksi\u0105\u017cce \u201cSzara godzina. Czas na nowa architektur\u0119\u201d Filip Springer pokazuje dezaprobat\u0119 wobec konkurs\u00f3w architektonicznych w trakcie kt\u00f3rych oceny przyznawane s\u0105 przez komisj\u0119 na podstawie katalog\u00f3w ze zdj\u0119ciami prezentuj\u0105cymi nominowane budynki, najcz\u0119\u015bciej uchwycone jako pi\u0119knie roz\u015bwietlone w czasie tytu\u0142owej szarej godziny.<\/p>\n\n\n\n

Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce by\u0107 mo\u017ce druga z form s\u0142u\u017c\u0105cych zar\u00f3wno pracy projektowej jak i\u00a0 prezentacji architektury, czyli makietowanie, stwarza mo\u017cliwo\u015bci na lepsze zrozumienie przestrzeni architektonicznej. Christian Kerez okre\u015bl\u0105 j\u0105 “badaniem w\u0142a\u015bciwo\u015bci przestrzeni”. Jego zdaniem modele dzi\u0119ki temu, \u017ce s\u0105 wykonane z konkretnych materia\u0142\u00f3w i musz\u0105 zosta\u0107 wybudowane, mog\u0105 by\u0107 na wielu wymiarach traktowane jako przybli\u017cenie rzeczywisto\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c w po\u0142owie XV wieku Leone Battista Alberti odnosi\u0142 si\u0119 do tego jak powinny by\u0107 konstruowane modele, kt\u00f3re u\u0142atwi\u0105 architektowi prezentacje projektu zleceniodawcy. Paradoksalnie do coraz wi\u0119kszej popularyzacji makiet architektonicznych przyczyni\u0142 si\u0119 rozw\u00f3j technik reprograficznych w latach 20. XX wieku. Wcze\u015bniejsze metody pozwala\u0142y na reprodukcj\u0119 rysunk\u00f3w i to z nich sk\u0142ada\u0142y si\u0119 portfolia architekt\u00f3w. Coraz wi\u0119ksza dost\u0119pno\u015b\u0107 fotografii w po\u0142\u0105czeniu z drukiem offsetowym przyczyni\u0142a si\u0119 do zmiany, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do tego, \u017ce jak zauwa\u017ca Oliver Elser \u201cw wielu przypadkach trudno stwierdzi\u0107 co by\u0142o wa\u017cniejsze: sama makieta, czy jej dramatyczna fotografia, dzi\u0119ki kt\u00f3rej makieta spe\u0142nia\u0142a swe zadanie\u201d.<\/p>\n\n\n\n

W latach 30. XX wieku zacz\u0119\u0142y si\u0119 pojawia\u0107 pierwsze firmy specjalizuj\u0105ce si\u0119 w produkcji makiet, a w latach 50. niekt\u00f3rzy architekci ca\u0142kowicie porzucali w swej pracy rysunek architektoniczny. Praca z makiet\u0105 jest wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 samego procesu projektowego. Jane Jacobs w swoim eseju \u201cMiniature Boom\u201d opisa\u0142a przej\u015bcie w now\u0105 er\u0119 historii makiety architektonicznej. Karton, drewno i gips zast\u0105pi\u0142y seryjne projekty z plastiku i aluminium, wiele z nich wyposa\u017cono we w\u0142asne instalacje, o\u015bwietlenie. Nie by\u0142y ju\u017c w\u0142a\u015bciwie modelami, ale miniaturowymi budynkami.<\/p>\n\n\n\n

Pomimo tr\u00f3jwymiarowej i coraz bardziej z\u0142o\u017conej formy makiety ze wzgl\u0119du na swoja skal\u0119 nie pozwalaj\u0105 na odbieranie architektury w spos\u00f3b zbli\u017cony do rzeczywistego. Podejmowano r\u00f3\u017cne pr\u00f3by przezwyci\u0119\u017cenia tych ogranicze\u0144. Stosowano rozmiary, kt\u00f3re pozwala\u0142y na przyk\u0142ad w\u0142o\u017cy\u0107 do g\u0142ow\u0119 wn\u0119trza makiety i rozejrze\u0107 si\u0119 po jej przestrzeni. W latach 80. XX wieku prowadzono eksperymenty z technik\u0105 endoskopow\u0105 – zastosowanie rurek i kamer wykorzystywanych w medycynie mia\u0142o pom\u00f3c w symulowaniu widzowi, \u017ce znajduje si\u0119 wewn\u0105trz prezentowanych obiekt\u00f3w\u00a0 architektonicznych. Takich technik u\u017cywano na przyk\u0142ad do partycypacyjnego wsp\u00f3\u0142projektowania przestrzeni publicznych. Podobne podej\u015bcie prezentuj\u0105 metody wykorzystuj\u0105ce r\u00f3\u017cnego rodzaju pe\u0142noskalowe \u201cmockupy\u201d ustawiane na budowie w celu podj\u0119cia decyzji o wykorzystaniu danej formy czy materia\u0142u. Jednak jak zauwa\u017ca Christian Kerez\u00a0 takie \u201cpr\u00f3bkowanie\u201d bardziej oddala nas od lepszego zrozumienia tego jak b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142a dana przestrze\u0144 po wybudowaniu, ni\u017c przybli\u017ca nas do jej zrozumienia – pojedynczy element ukazany w izolacji mo\u017ce bowiem sprawia\u0107 zupe\u0142nie inne wra\u017cenie je\u015bli u\u017cyjemy go na wi\u0119ksz\u0105 skal\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Wydaje si\u0119, \u017ce w kontek\u015bcie wizualizacji niezabudowanych jeszcze budynk\u00f3w wykorzystanie cyfrowych projekt\u00f3w z system\u00f3w BIM do immersyjnego, wirtualnego zanurzenia w projektowan\u0105 przestrze\u0144 mo\u017ce by\u0107 odpowiedzi\u0105 na wymienione powy\u017cej ograniczenia i pu\u0142apki makiet czy wizualizacji ogl\u0105danych w na p\u0142askich ekranach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Podobnie wygl\u0105da sytuacja w przypadku prac badawczych nad architektur\u0105, kt\u00f3ra nie istnie ju\u017c w swojej oryginalnej formie – nie przetrwa\u0142a do naszych czas\u00f3w, zachowa\u0142a si\u0119 w formie runi lub w znacznym stopniu zosta\u0142a przekszta\u0142cona i przebudowana. Dokumentacja prac archeologicznych od dawna jest uzupe\u0142niania przez r\u00f3\u017cne formy materia\u0142\u00f3w wizualnych. Pocz\u0105tkowo mia\u0142y one form\u0119 rysunk\u00f3w przedstawiaj\u0105cych plany, przekroje czy zachowane detale architektoniczne.<\/p>\n\n\n\n

Wprowadzenie do archeologii fotografii pozornie zwi\u0119kszy\u0142o poziom realizmu i zapewni\u0142o bezpo\u015bredni zwi\u0105zek mi\u0119dzy analizowanymi w czasie wykopalisk materia\u0142ami a ich wizualizacj\u0105. Jednak pu\u0142apka w postaci iluzji obiektywizmu fotografii r\u00f3wnie\u017c w tym przypadku potrafi da\u0107 o sobie zna\u0107. Bardzo wiele zmiennych zale\u017cy od subiektywnych decyzji fotografa-dokumentalisty, kt\u00f3ry podejmuje decyzj\u0119 mi\u0119dzy innymi odno\u015bnie wyboru kadru, o\u015bwietlenia i pory dnia w jakiej wykona zdj\u0119cie, a tak\u017ce od sprz\u0119tu czy obr\u00f3bki gotowego zdj\u0119cia. W przypadku teatru w Volterze badacze analizuj\u0105cy powsta\u0142\u0105 na prze\u0142omie lat 60. i 70. anastyloz\u0119 wspominaj\u0105 o problemach z czytelno\u015bci\u0105 zachowanej dokumentacji fotograficznej mimo, \u017ce by\u0142a prowadzona w czasach wsp\u00f3\u0142czesnych, pod nadzorem pa\u0144stwowych s\u0142u\u017cb archeologicznych.<\/p>\n\n\n\n

Wykorzystanie przy pracach archeologicznych najnowszych mo\u017cliwo\u015bci technicznych takich jak skany laserowe 3D, pomiary i dokumentacja z wykorzystaniem uj\u0119\u0107 z drona, czy fotogrametria, stanowi\u0105 krok ku zebraniu jak najwi\u0119kszej liczby szczeg\u00f3\u0142owych i zobiektywizowanych danych na temat badanych obiekt\u00f3w. Metody te s\u0105 wdra\u017cane zar\u00f3wno do ponownego badania zabytk\u00f3w ju\u017c odkopanych, tak jak w przypadku teatru rzymskiego w Volterze, jak i na potrzeby aktualnie prowadzonych prac, tak jak w przypadku amfiteatru w Volterze, odkrytego w 2015, w kt\u00f3rym prace archeologiczne trwaj\u0105 z przerwami od 2019 roku.<\/p>\n\n\n\n

Zar\u00f3wno na potrzeby procesu badawczego, jak i do prezentacji jego wynik\u00f3w niezb\u0119dne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cne formy wizualizacji zak\u0142adanej pierwotnej formy badanych obiekt\u00f3w architektonicznych. R\u00f3\u017cne rodzaje rekonstrukcji cyfrowych i modeli fizycznych napotykaj\u0105 na podobne ograniczenia jak przy projektowaniu nowo powstaj\u0105cej architektury wspomniane powy\u017cej. Trudno w pe\u0142ni bada\u0107 przestrze\u0144 architektoniczn\u0105, a jeszcze trudniej edukowa\u0107 na jej temat, bez mo\u017cliwo\u015bci jej pe\u0142nej percepcji. Takie analizy obarczone s\u0105 du\u017cym ryzykiem uproszcze\u0144 i b\u0142\u0119dnych za\u0142o\u017ce\u0144. Jak zauwa\u017ca Donald H. Sanders, architekt i archeolog, zrozumienie, w jaki spos\u00f3b i dlaczego budynki zosta\u0142y wzniesione oraz w jaki spos\u00f3b by\u0142y u\u017cywane wymaga interaktywnego do\u015bwiadczenia ich pierwotnej z\u0142o\u017cono\u015bci. Takich dozna\u0144 dostarczy\u0107 nam mo\u017ce immersyjne zanurzenie si\u0119 w wirtualnej przestrzeni.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Proponowane przez nas podej\u015bcie zasadniczo nie postuluje wizualizacji w immersyjnych \u015brodowiskach VR architektury istniej\u0105cej. Tak d\u0142ugo jak dost\u0119p do rzeczywistego obiektu jest mo\u017cliwy, nie ma potrzeby symulowania go w formie cyfrowej. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce istniej\u0105 budowle, do kt\u00f3rych dost\u0119p mo\u017ce by\u0107 z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w utrudniony lub wr\u0119cz niemo\u017cliwy. Przyczyny takiego stanu rzeczy mog\u0105 mie\u0107 charakter zewn\u0119trzny wobec odbiorcy, ale tak\u017ce by\u0107 z nim bezpo\u015brednio zwi\u0105zane. W\u015br\u00f3d przyczyn zewn\u0119trznych nale\u017cy wymieni\u0107 powody o charakterze politycznym, zwi\u0105zane z bezpiecze\u0144stwem i natury \u015brodowiskowej. Obiekty architektoniczne mog\u0105 si\u0119 znajdowa\u0107 na terenach obj\u0119tych dzia\u0142aniami wojennymi lub niedost\u0119pnych dla pewnych grup ludzi (na przyk\u0142ad obywateli innego kraju). Mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c po\u0142o\u017cone w miejscach trudno dost\u0119pnych, niebezpiecznych. Niekt\u00f3re obiekty z powodu swego stanu zachowania mog\u0105 by\u0107 dost\u0119pne wy\u0142\u0105cznie sporadycznie i dla w\u0105skiego grona specjalist\u00f3w. Jednocze\u015bnie nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce niekt\u00f3re budowle s\u0105 niedost\u0119pna dla os\u00f3b z r\u00f3\u017cnymi rodzajami niepe\u0142nosprawno\u015bci. Wa\u017cnym czynnikiem ograniczaj\u0105cym dost\u0119p do obiekt\u00f3w dziedzictwa kulturowego mog\u0105 by\u0107 te\u017c kwestie natury ekonomicznej. W takich wypadkach immersyjne wizualizacje mog\u0105 zast\u0105pi\u0107 rzeczywiste budynki, co mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 cenne zw\u0142aszcza w obszarze szeroko rozumianej edukacji. Niekt\u00f3re badania niedost\u0119pnych lub trudno dost\u0119pnych obiekt\u00f3w r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 by\u0107 prowadzone w \u015brodowisku VR.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Bibliografia:<\/p>\n\n\n\n

1. O. Elser, Makieta w XX wieku, w: Architektura – Murator, 2014-09-18, architektura.muratorplus.pl\/<\/p>\n\n\n\n

2. D. H. Sanders, More than Pretty Pictures of the Past: An American Perspective on Virtual Heritage, w: Paradata and Transparency in Virtual Heritage, 2012 <\/p>\n\n\n\n

3. F. Springer, Szara godzina. Czas na now\u0105 architektur\u0119, 2024<\/p>\n\n\n\n

4. M. Steinmann, Ch. Kerez, \u201cLes \u00e9chelles de la r\u00e9alit\u00e9. Une discussionentre Christian Kerez et Martin Steinmann\u201d, katalog wystawy, EPFL, Lozanna, 2006, t\u0142um. \u0141ukasz St\u0119pnik, teoriaarchitektury.blogspot.com, 2015<\/p>\n\n\n\n

5. Karta Londy\u0144ska. Zasady dotycz\u0105ce komputerowych metod wizualizacji dziedzictwa kulturowego, wersja polska przygotowana staraniem Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego, 2010, https:\/\/londoncharter.org\/
<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Architektura sprowadzona do zdj\u0119cia lub ilustracji nie mo\u017ce by\u0107 w pe\u0142ni do\u015bwiadczona, gdy\u017c obcowanie z ni\u0105 ma zawsze charakter wielozmys\u0142owy. Kiedy jeste\u015bmy w obiekcie architektonicznym oceniamy mi\u0119dzy innymi jego skal\u0119, ukszta\u0142towanie przestrzeni, o\u015bwietlenie, materia\u0142y, z kt\u00f3rych jest wykonany. VR przybli\u017ca nas do realnego do\u015bwiadczenia w przestrzeni architektonicznej w spos\u00f3b immersyjny. Mo\u017cemy si\u0119 znale\u017a\u0107 wewn\u0105trz budynk\u00f3w, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-24","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archiverse.kobo.org.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24"}],"collection":[{"href":"https:\/\/archiverse.kobo.org.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/archiverse.kobo.org.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archiverse.kobo.org.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archiverse.kobo.org.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24"}],"version-history":[{"count":40,"href":"https:\/\/archiverse.kobo.org.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":354,"href":"https:\/\/archiverse.kobo.org.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24\/revisions\/354"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archiverse.kobo.org.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}